نظام باورها ، اندیشه ها را می سازد ، اندیشه ها انگیزه ها را خلق می کنند ، انگیزه ها تلاش می آفرینند و تلاش ها دستاوردهای زندگی را تعیین می کنند . اما در میان همه باورهای آدمی ، باور به خود و یا اعتماد به نفس و عزت نفس ، مهم ترین رکن باورها و اولین پله از نردبان ترقی و سعادتو معراج یک انسان در مسیر کمال است . اعتماد به نفس ، بروز و ظهور عزت نفس در دنیای بیرون از اوست لذا دانشمندان آن را مهمترین عامل موفقیت یک انسان در عرصه ی زندگی می دانند . به نظر می رسد که ما انسان ها تنها یک رسالت بسیار مهم برای خلق یک زندگی زیبا داریم و آن رسالت این است که مرتبا با خود ملاقات کنیم و به توانمندی های بالقوه ی خود پی ببریم و به ارتقای شخصیت و ساختن نظام باورها و اعتماد به نفس خود بپردازیم تا بتوانیم زندگی زیبایی برای خود خلق کنیم و در همه عرصه های زندگی موفق شویم و به سعادت دنیا و آخرت برسیم .
اعتماد به نفس احساس ارزشمندی ، غنای دور بینی و احترام به خویش است . وجود ارتباطی صادقانه با خود ، راستگویی و توانایی عشق ورزیدن به همه کس و بالأخره داشتن تصویر ذهنی خوب از خود ، از نتایج غیر قابل انکار اعتماد به نفس است.
اعتماد به نفس با غرور تفاوت دارد :
غرور هزاران صفت خوب را می پوشاند ولی اعتماد به نفس آنها را عیان می سازد غرور و منیت آن است که بخواهیم به دیگران ثابت کنیم که از آنان برتریم در حالی که اعتماد به نفس به معنای آن است که خودمان را باور داریم .
ایمان به خدا گامی فراموش نشدنی در رسیدن به اعتماد به نفس کامل:
ایمان چیست ؟ ایمان ، باور قلبی نسبت به وجود خالق و آفریننده است . هنگامی که باور داریم در ورای دنیا و آنچه در آن وجود دارد ، وجودی باقی ، عادل و قادر و.... بر تمام اجزاء زندگی ما احاطه دارد و همه چیز را از دریچه ی حکمت او می بینیم ، ایمان داریم . هنگامی که در زمان تنهایی ، ترس و گرفتاری به او پناه می بریم و در دل ، خود را به او می سپاریم ، ایمان داریم . اعتقاد به داشتن یک حامی قدرتمند ،آرامش و رضایت خاطری به ما می بخشد که با هیچ چیز دیگر قابل مقایسه نیست . هنگامی که انسان خود را در پهنه ی فضا و در میان کهکشان تنها ببیند ، به طور حتم زندگی او ، رفتار و شخصیت او با کسی که خود را در فضای بی انتها ، موجودی کوچک و بی پناه تصور می کند ، تفاوت کلی دارد . فرض کنید که برای یک مصاحبه شغلی به یک شرکت بزرگ و معتبر مراجعه می کنید . شما را به اتاقی راهنمایی می کنند که تمام متقاضیان در آنجا انتظار می کشند . عده ای از آنها معرفی نامه ای در دست دارند که از طرف یک فرد قدرتمند بر رئیس آن شرکت نوشته شده و در آن فرد حامل نامه « سفارش » شده است . عده ای دیگر معرفی نامه ای ندارند حال چهره و حالت این دو گروه با هم قابل مقایسه نیست . آنهایی که در این آزمون پشتوانه ای محکم و استوار دارند ، چهره های راضی ، خونسرد و نگاه های آرام دارند و ازاعتماد به نفس کامل ، سرشار هستند . ولی آنهایی که بدون داشتن آشنا مراجعه کرده اند با رنگ های پریده ، و حرکات عصبی و نگاه های نا آرام مشاهده می شوند . تقریباً می توان گفت که وضعیت زندگی ما ، همانند افرادی است که می خواهند در یک آزمون مشکل شرکت کنند. در رویارویی با مشکلات و گرفتاری ما همه به دو دسته تقسیم می شویم . دسته اول کسانی هستند که به وجود خدا ایمان دارند ؛ آنها معتقدند که گرفتاری پیش آمده از حکمت خدا است و حل آن با کمک و رحمت خدا ، به زودی امکان پذیر است .
این عده که خود را زیر نظر خیر خواهانه خداوند می بینند ، انرژی و انگیزه ی خود را از دست نمی دهند . با اعتماد به نفس حاصل از ایمان خود به مبارزه می پردازند و بدون نگرانی به بارور ساختن و بهینه سازی زندگی خود می پردازند . زندگی تمام بزرگان و صحابه رسول الله سرشار از اعتماد به نفس آنهاست و اعتقاد داشتن به پشتوانه ای محکم و قدرتمند چون ذات الهی که با این نوع باورها توانستند زندگی خویش را بسازند و باعث ساخته شدن باورهای مردم زمان خود و بعد از خود شوند . اگر به زندگی عمر فاروق (رض) نظری بیفکنیم ، به وضوح خواهیم دید که چگونه اعتقادی نسبت به ذات الهی داشت و با اعتماد به ذات الهی و اعتماد به نفس کامل ، چگونه توانست در دنیای بشریّت تحول و دگرگونی ایجاد نماید . کسی که بتواند قوت علم ، قوت غضب ، قوت شهوت و قوت عدل را به تسخیر در آورد نمونه ای از اعتماد به نفس می باشد که این راد مرد تاریخ ، نمونه ی بارز چنین شخصیتی بود . شجاعت و دلاوری و اعتماد به نفس دو نوجوان به نام های معاذ و معوّذ در جنگ بدر برای کشتن ابوجهل ، خود نمونه ای دیگری از اعتقاد راسخ و ایمان به داشتن پشتوانه ی محکم آنها . بدون شک تربیت بدنی و توانایی جسمی خود مرحله ای در ایجاد اعتماد به نفس و آماده نمودن افراد برای ادای مسئولیت و حمل امانت الهی است . چنان چه عمر فاروق می فرماید : به فرزندانتان شنا و تیر اندازی تعلیم دهید و بیاموزید که چگونه بر روی اسب بپرند . بدهی است که این نوع احساس مسئولیت همراه آموزش شنا ، تیراندازی و سوار کاری از همان ابتدای دوران کودکی طفل احساس موجودیت و شخصیت خواهد کرد و اعتماد به نفس پیدا کرده به دنبال آن ، خواهد توانست مشکلات را به خوبی تحمل کرده و وظایف را به نحو احسن ادا نماید .
دسته دوم کسانی هستند که به هیچ نیروی ماوراءالطبیعه و قادری معتقد نیستند . تولد انسان را یک اتفاق و آنچه را که در زندگی شان رخ می دهد تابع قانون عمل و عکس العمل می دانند . فکر می کنید که در برابر مشکلات و ناکامی ها چگونه عکس العمل نشان خواهند داد ؟ آیا می توانند با آسودگی خاطر زندگی خود را دنبال کنند یا این که ترس و وحشت ناشی از تنهایی و بی فرجامی امکان هر نوع اشتباه یا اعمال خود شکنانه را بر ایشان مهیا می کند ؟ برای داشتن اعتماد به نفس واقعی که از درونی ترین لایه ی وجودتان ، یعنی روح سرچشمه گرفته باشد ، ارتباط خود را با خدا قطع نکنید به او بیندیشید و از او یاری بجویید. او را در هر جا و در هر لحظه حاضر و ناظر بدانید و به مهربانی و عدالت آن یگانه خالق قادر ایمان داشته باشید ارتباط با خدا مانند یک مکالمه تلفنی است که می تواند یک عمر ادامه داشته باشد . اما گاهی احساس می شود که این ارتباط قطع شده است . چه اتفاقی افتاده است ؟ آیا خداوند مکالمه را قطع کرده است ؟ خیر ، در واقع این ما هستیم که گاهی اوقات در زندگی آن چنان درگیر مسائل دنیایی و مادی خود می شویم که بدون این که بفهمیم ، تلفن را قطع می کنیم . اگر یکی از دوستان صمیمی شما در وسط یک صحبت دوستانه ، ناگهان تلفن را قطع کند و تا مدت ها دوباره با شما تماس نگیرد چه احساسی به شما دست می دهد ؟ آیا حاضرید دوباره او را به عنوان دوست بپذیرید ؟ اگر روزی به هنگام گرفتاری به شما پناه بیاورد و انواع و اقسام در خواست ها را از شما داشته باشد ، راجع به شخصیت و اخلاق او چه نظری خواهید داشت ؟ این کاری است که همه ما با خدا ، همه روزه انجام می دهیم . در حالی که او درهایش را به روی ما باز کرده و تلفنش را برای تماس ما آزاد گذاشته ، ما تماس نمی گیریم . فقط هنگامی که درخواست های درست و نادرست از او داریم به سویش باز می گردیم . قسم به خدا ، چون پشتوانه ای استوار باعث اعتماد به نفس ، انگیزه، شادی و نشاط و موفقیت می شود. ایمان به خدا شور و شوقی وصف ناشدنی به قلب و روح انسان می بخشد و در نهایت آرامش و امنیت خاطر واقعی را به انسان هدیه می دهد.