روز عرفه از ده روزی است که خداوند به آن‌ها قسم خورده و عظمت آن را بیان کرده است. خدای متعال می فرماید: «وَ لَيَالٍ عَشْرٍ» (سوره فجر:2) حضرت عبدالله بن عباس  می فرمایند: این ده روز همان ده روز ذی الحجه است. ابن کثیر می‌نویسد: قول صحیح همین است.

شگفت انگیزترین حکمتی که در حج مشهود است ، احساس وحدت و همبستگی میان مردم هست. در آنجا عالم و جاهل، سیاه و سفید، بزرگ و کوچک فرق نمی کنند و در کنار یکدیگر مناسک حج را ادا می کنند و تضادهایی که انسانها را از یکدیگر جدا کرده، به هماهنگی و وحدت مبدل می گردد. کعبه مرکز برابری و مساوات، مساوات فردی، قومی و نژادی می باشد . حج عاملی برای شکستن سانسورها و از بین بردن خفقان نظام های ظالمانه است. حج وسیله ای برای برقراری عدالت و برابری می باشد .

دهه اول ذیحجه که ایام پایانی ماه های حج به حساب می آید از جمله ایامی است که روزه گرفتن در آن از ثواب زیادی برخوردار است و از جمله مسائل شرعی نیز که شخص حاجی پول کافی را برای خرید قربانی ندارد برای جبران آن باید 3 روز از این دهه و 7 روز هنگام مراجعت از حج در وطن خود روزه بگیرد.(بقره296)روزه روز عرفه نیز برای غیر حاجی ثواب زیادی دارد چنانکه پیامبر اکرم (ص)می فرماید:"روزه روز عرفه گناهان سال گذشته و سال جاری را محو می کند".دراین روز حاجیان در عرفات وقوف می نمایند که این عمل از ارکان حج بوده که بدون آن حج انجام نمی گیرد.

حج مانند سایر فرائض دین بر هر مسلمانی که استطاعت مالی داشته و راه رفتن بر وی آسان باشد، فرض است و علاوه بر دانستن فلسفه این عمل عظیم اطلاع از احکام آن بر انجام هر چه صحیحتر این فریضه الهی کمک می کند. لذا بر حجاج گرامی که برای نیل به این سعادت هزینه گزافی را پرداخت نموده اند لازم است با احکام و مناسک حج به خوبی مطلع شوند تا حج آنان هر چه بیشتر به روش پیامبر اکرم(ص) نزدیک و نزد خداوند متعال پسندیده تر باشد.

حج با تمام ارکان و افعال خود چنان عظمت و ابهتی را به نمایش می گذارد که بیان کیفیت آنها در قالب الفاظ و کلمات نمی گنجد بلکه برای درک واقعی آنها باید در آن مکانهای نورانی و عرفانی حاضر شد و پیشانی بندگی را در هر کدام از آن اماکن بر زمین نهاد و اشک دیدگان را نثار آن مکانهای مقدس نمود.