ساخت فیلم زندگانی پیامبر اسلام (ص) و دغدغه های اهل سنت

حال باید دید مجیدی تا چه حد اصولی را که مصطفی عقاد برای همگرایی مذهبی فیلم محمد رسول الله رعایت کرد، در ساخت فیلم جدیدش رعایت می‌کند؟ مجید مجیدی کارگردانی است که به اصول حرفه‌ای اهمیت زیادی می‌دهد و همین امر سبب کسب جایزه‌ی اسکار توسط او شده است. او به خوبی می‌داند که ساخت فیلمی در مورد زندگانی پیامبر اسلام از حساسیت بالایی میان مسلمانان برخوردار است و نه تنها ممکن است با انتقادات علمای اهل سنت که هیچگونه دسترسی به‌ فیلمنامه‌ی آن ندارد مواجه شود، بلکه ممکن است حتی از سوی علمای شیعه نیز با انتقادات فراوانی روبرو گردد.

بعد از گذشت 35 از ساخت فیلمی در مورد زندگانی پیامبر اسلام (ص) توسط مصطفی عقاد، این بار یک کارگردان ایرانی به نام مجید مجیدی قصد دارد، فیلمی در مورد زندگی پیامبر اسلام (ص) بسازد.

مصطفی عقاد خالق دو اثر ماندگار در سینمای جهان است که یکی از آن به نام «الرساله» به زندگانی پیامبر اسلام (ص) و دیگری به مبارزات عمر مختار مبارز لیبیایی مربوط می شود. فیلم الرساله که در ایران به عنوان فیلم «محمد رسول الله» شناخته می‌شود بعد از گذر 35 سال هنوز دارای تازگی بوده و زنده‌کننده‌ی خاطرات حوادث تاریخی صدر اسلام است و پس از گذر سه دهه هنوز برای هر مسلمانی و حتی غیرمسلمانان تأثیر برانگیز است. این فیلم به اکثر زبانهای دنیا ترجمه شده است.

مصطفی عقاد که یک کارگردان سوری-آمریکایی است توانست از امکانات هالیوود برای ساخت فیلمی هدایت‌بخش برای مسلمانان استفاده کند. او کارهای دیگری هم در دست اقدام داشت که اجل به او مهلت نداد زیرا در یک حمله تروریستی در هتلی در اردن کشته شد. یکی از نقاط برجسته‌ی فیلم الرساله یا محمد رسول الله پرهیز کارگردان از موضوعات اختلاف‌برانگیز میان مسلمانان اهل سنت و شیعه است. مصطفی عقاد برای اینکه فیلم او به یک فتنه‌ی مذهبی تبدیل نشود با ارائه‌ی آن به الازهر در مصر و مجمع شیعیان لبنان جماعت علما، این دو مذهب را به دست آورد. مصطفی عقاد در رعایت اعتقادات شیعیان و اهل سنت نهایت دقت را داشت که نتیجه‌ی آن عدم نمایش چهره‌ی افرادی چون ابوبکر (رض)، عمر(رض) و علی(رض) در کنار پیامبر(ص) بود. همین عمق‌نگری سبب تبدیل شدن فیلم عقاد به یک اثر تاریخی در میان مسلمانان شد.

حال باید دید مجیدی تا چه حد اصولی را که مصطفی عقاد برای همگرایی مذهبی فیلم محمد رسول الله رعایت کرد، در ساخت فیلم جدیدش رعایت می‌کند؟ مجید مجیدی کارگردانی است که به اصول حرفه‌ای اهمیت زیادی می‌دهد و همین امر سبب کسب جایزه‌ی اسکار توسط او شده است. او به خوبی می‌داند که ساخت فیلمی در مورد زندگانی پیامبر اسلام از حساسیت بالایی میان مسلمانان برخوردار است و نه تنها ممکن است با انتقادات علمای اهل سنت که هیچگونه دسترسی به‌ فیلمنامه‌ی آن ندارد مواجه شود، بلکه ممکن است حتی از سوی علمای شیعه نیز با انتقادات فراوانی روبرو گردد. از طرفی او تجربه‌ی فیلمهای مذهبی ساخته‌شده در داخل ایران را دارد. فیلمهایی که به زندگانی حضرت علی(رض)، امام حسن(رض)، مختار ثقفی و ... مربوط می‌شود و علیرغم سرمایه‌گذاری سنگین، نتوانست راهی را به سوی همگرایی مذهبی بیاید، زیرا این فیلمها متأثر از نگاه یک‌بعدی بود و از طرفی تأیید علمای دو طرف شیعه و سنی را نداشت.

در زندگانی پیامبر اسلام (ص) وجود شخصیتهای بزرگانی چون ابوبکر(رض)، عمر(رض)، عثمان(رض) و علی(رض) که همواره در لحظات سخت همراه پیامبر (ص) بودند جای سؤال دارد. آیا مجیدی به عنوان یک کارگردان حرفه‌ای این موضوع را مورد توجه قرار می‌دهد یا از این عوامل تأثیرگذار در زندگی پیامبر اسلام(ص) به سادگی می‌گذرد؟ متأسفانه در برگردان فارسی فیلم محمد رسول الله، نقش اصحاب بزرگ پیامبر اسلام (ص) از بخش اصلی فیلم حذف شده است و در ابتدای فیلم به ابوبکر صدیق (رض) اشاره می‌شود که با پول خود بلال حبشی را که زیر شکنجه‌ی مشرکان است از ابوجهل می‌خرد و او را آزاد می‌کند. اما در دیگر صحنه‌های فیلم وقتی در لحظه‌ی هجرت پیامبر اسلام (ص) که به مدینه، نقش ابوبکر (رض) که همراه پیامبر(ص) بود از فیلم اصلی حذف می‌شود. از طرفی همینطور که فیلم الرساله یا محمد رسول الله برای موفقیت به تأیید علما سنی و شیعی رسیده است، فیلم مجیدی نیز برای اینکه در دیگر کشورهای اسلامی قابل پخش باشد نیازمند چنین تأییدی است. مجیدی اعلام کرده که می‌خواهد فیلمی را بسازد که حتی برای غیرمسلمانان هم جذاب باشد. پس چنین فیلمی باید فراتر از نگاه تک‌بعدی مذهبی ساخته شود و نمایشی از واقعیتهای صدر اسلام و حفظ شخصیت تأثیرگذار یاران نزدیک پیامبر (ص) در زندگانی آن حضرت باشد.

نویسنده: محمد جعفری

منبع خبر: سایت رسمی جماعت دعوت و اصلاح ایران